Aktualności/Ciekawostki
Akcja pod Arsenałem
2016-03-26 20:51:18

Dziś mija 73 rocznica Akcji pod Arsenałem. Była to akcja, która miała na celu odbicie z rąk gestapo harcmistrza Jana Bytnara ps. Rudy. Akcja zorganizowana została przez Grupy Szturmowe Szarych Szeregów batalion „Zośka” i „Parasol”. Akcja przeprowadzona została 26 III 1943 roku u zbiegu ulic – Bielańskiej, Długiej i Nalewek. W tym miejscu zaatakowany został niemiecki pojazd, który z siedziby Gestapo w alei Szucha 25 wiózł Bytnara i dwudziestu innych więźniów do więzienia na Pawiaku przy ul. Dzielnej 24/26. Akcją odbicia „Rudego” dowodził Stanisław Broniewski pseudonim „Orsza”. Akcji nadano kryptonim Meksyk II, a to dlatego, że była to druga akcja mająca na celu odbicie Bytnara. Pierwszą akcję odwołano, gdyż grupa szturmowa nie otrzymała wymaganej zgody dowódcy Kedywu Komendy Głównej Armii Krajowej Jana Kiwerskiego ps. „Lipiński”, który na kilka dni opuścił Warszawę.  W akcji wzięło udział 28 członków Grup Szturmowych, w których ważne role odegrali Tadeusz Zawadzki  „Zośka”, Jan Rodowicz „Anoda”, Tadeusz Chojko „Bolec”, Tadeusz Krzyżewicz „Buzdygan”, Eugeniusz Koecher „Kołczan”, Józef Saski „Katoda”, Stanisław Jastrzębski „Kopeć”, Aleksy Dawidowski „Alek”, Jerzy Pepłowski „Jurek TK”. W wyniku akcji zginęło czterech Niemców, dwóch granatowych policjantów. Po akcji Bytnar został przewieziony. Do mieszkania przy ul. Kazimierzowskiej 15, a następnie do mieszkania przy ul. Karłowicza 18. Następnie przewieziono go do Szpitala Wolskiego przy ul. Płockiej 26, jednakowoż stan jego był już krytyczny i lekarzom nie udało się uratować mu życia. Jan Bytnar zmarł 30 marca 1943 roku. Tego samego dnia w wyniku odniesionych ran, w szpitalu Dzieciątka Jezus przy ul. Nowogrodzkiej 26 zmarł Aleksy Dawidowski „Alek”, natomiast 2 kwietnia w Szpitalu Przemienienia Pańskiego przy ul. Sierakowskiego 7 w wyniku ran zmarł Tadeusz Krzyżewicz „Buzdygan”. W odwecie za akcję Niemcy rozstrzelali 140 więźniów. 3 maja 1943 roku Aleksander Dawidowski został pośmiertnie odznaczony przez Komendanta Sił Zbrojnych generała Stefana Roweckiego „Grota” Krzyżem Orderu Virtuti Militari V klasy, czyli najwyższym polskim odznaczeniem wojskowym. Natomiast tym samym rozkazem „Grota” Tadeusz Zawadzki, Jan Rodowicz, Jerzy Gawin, Sławomir Bittner, Eugeniusz Koecher, oraz pośmiertnie Tadeusz Krzyżewicz otrzymali Krzyże Walecznych. Bytnar został pochowany na Cmentarzu Wojskowym na Powązkach pod fikcyjnym nazwiskiem Jan Domański.  Jednakże nie był to koniec akcji. Akcja zakończyła się w maju. 6 maja na ul. Polnej z rąk „Zośki” i „Maćka” zginął SS-Oberscharführer Herbert Schulz, gestapowiec, który przesłuchiwał „Rudego”, natomiast 22 maja wykonano wyrok na SS-Rottenführer Ewald Lange, który razem z Schulzem przesłuchiwał Jana Bytnara „Rudego”